Ảnh: Lễ dâng văn, dâng hương tại Đình Hoa Xá
Dự buổi lễ tại Đình Hoa Xá có đồng chí Nguyễn Thị Thu Dung – Đại biểu quốc hội khóa XVI; đồng chí Đặng Đức Quỳnh – Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã; đồng chí Nguyễn Văn Hưng – Phó bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã; các đồng chí trưởng, phó các ban ngành đoàn thể xã, lãnh đạo thôn Tả Thanh Oai cùng đông bảo bà con nhân dân.
Ảnh: Các đại biểu tham gia Lễ khởi công
Tả Thanh Oai, ấp Hoa Xá là một vùng đất có bề dày lịch sử. Hoa Xá còn có tên gọi là làng Tó. Đình Hoa Xá và Minh Ngự lâu (nghĩa là Lầu ngự sáng) thuộc thôn Tả Thanh Oai, xã Tả Thanh Oai, huyện Thanh Trì, Hà Nội.
Đình và Minh Ngự lâu thờ Lê Hoàn (Đại Hành Hoàng đế) cùng Đô Hồ phu nhân (tức cô gái làng Tó, hoặc bà chúa Hến).
Lê Hoàn làm quan tới chức Thập đạo tướng quân. Khi quân Tống sang xâm lược nước ta (981), Lê Hoàn đem quân chống giặc, chiến thắng trở về, lên ngôi (Lê Đại Hành) thay nhà Đinh, trị vì 24 năm. Ông có nhiều công lao trong việc bảo vệ nền độc lập dân tộc và xây dựng đất nước cuối thế kỷ X, đầu thế kỷ XI.
Khi chinh chiến qua vùng Nhuệ Giang, nhiều người theo ông đi đánh giặc và vận chuyển quân lương. Chính cô Đô Hồ, sau này dân gian gọi là bà chúa Hến đã đóng thuyền, góp lương thực và sáng tạo ra thứ lương khô là chè lam, giúp quân Lê Hoàn chiến thắng giặc.
Phá tan giặc Tống, Lê Hoàn trở lại làng Tó, ban cho Đô Hồ làm quý phi, dân làng lấy làm vinh dự lắm. Vua lại cấp ruộng đất, tiền của để lập cung điện ở nơi vườn cũ, gọi là “Đô Hồ phi cung”. Sau khi vua và bà quý phi qua đời, dân làng lập đình thờ tại nơi ở của bà, dựng lầu Minh Ngự, nhà cung phi thành miếu điện để thờ hai người có công với nước, với làng.
Ảnh: Các đại biểu tham gia Lễ khởi công
Đình Hoa Xá và Minh Ngự lâu toạ lạc trên một khu đất rộng, bên tả ngạn sông Nhuệ. Đình quay hướng nam, kiến trúc bề thế, có nhiều cây muỗm cổ thụ rợp mát bốn mùa. Đình có 4 mái, lợp ngói mũi hài, 4 góc đao cong. Trong đình có cửa võng, nhang án, khám thờ, kiệu rước, được chạm thủng, chạm lộng, chạm bong các hình rồng lá mang dấu ấn nghệ thuật thế kỷ XVII, XVIII. Đình còn bảo lưu được đôi hạc thờ, tượng bà Đô Hồ, ngựa đá thời Lê, bia đá, thần phả, sắc phong... là những tác phẩm có giá trị lịch sử và nghệ thuật.
Minh Ngự lâu (miếu bà chúa Hến) ở quê hương của bà Đô Hồ. Nơi này vào ngày rằm tháng giêng (âm lịch) nhân dân làm lễ hội, thì tối 14 tượng và ngai của ông bà rước về Minh Ngự lâu. Sau khi tắm rửa, ở lại một đêm, tới sáng hôm rằm thì rước trở về đình.
Di tích đã được Bộ Văn hoá và Thông tin xếp hạng di tích lịch sử, kiến trúc nghệ thuật năm 1994.
Đình Hoa Xá và Minh Ngự Lâu là những công trình di tích có giá trị lịch sử, văn hóa và tâm linh đặc biệt quan trọng đối với địa phương; là nơi lưu giữ những giá trị truyền thống, tín ngưỡng và đời sống văn hóa tinh thần của Nhân dân qua nhiều thế hệ.
Ảnh: Nhân dân thôn Tả Thanh Oai hạ giải và di chuyển bát hương qua Nhà hội họp Hương Hiền
Trải qua thời gian, các hạng mục công trình đã có dấu hiệu xuống cấp, ảnh hưởng đến mỹ quan, công năng sử dụng cũng như công tác bảo tồn di sản. Vì vậy, việc đầu tư tu bổ, tôn tạo hai di tích không chỉ có ý nghĩa bảo tồn các giá trị lịch sử, văn hóa truyền thống mà còn đáp ứng nguyện vọng, mong muốn của đông đảo Nhân dân địa phương. Đến nay, các dự án đã hoàn thành đầy đủ các thủ tục đầu tư xây dựng theo quy định và đủ điều kiện để triển khai thi công.
Ảnh: Các đại biểu thực hiện nghi thức động thổ
Về thông tin dự án: Dự án Tu bổ, tôn tạo di tích Đình Hoa Xá được UBND huyện Thanh Trì phê duyệt tại Quyết định số 6055/QĐ-UBND ngày 29/11/2024; UBND xã Đại Thanh phê duyệt thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở tại Quyết định số 654/QĐ-UBND ngày 24/4/2026.
Dự án Tu bổ, tôn tạo Minh Ngự Lâu được UBND huyện Thanh Trì phê duyệt tại Quyết định số 85/QĐ-UBND ngày 10/01/2025; UBND xã Đại Thanh phê duyệt thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở tại Quyết định số 756/QĐ-UBND ngày 29/4/2026.
Về quy mô đầu tư: Dự án được thực hiện trong phạm vi khuôn viên hiện trạng của từng di tích; tiến hành tu bổ, tôn tạo các hạng mục kiến trúc chính, công trình phụ trợ và hệ thống hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, bảo đảm giữ gìn tối đa giá trị nguyên gốc, kiến trúc truyền thống và không gian văn hóa của di tích.
Tổng mức đầu tư Dự án Đình Hoa Xá là 30 tỷ 472 triệu đồng; Dự án Minh Ngự Lâu là 12 tỷ 836 triệu đồng. Nguồn vốn thực hiện gồm ngân sách Thành phố hỗ trợ có mục tiêu và nguồn vốn cân đổi ngân sách xã.
Các đơn vị thực hiện: Đối với dự án Đình Hoa Xá nhà thầu thi công: Công ty Cổ phần quản lý dự án đầu tư Xây dựng, thời gian thi công 360 ngày; Đơn vị tư vấn giám sát: Công ty Cổ phần đầu tư xây dựng Việt Max. Đối với dự án Minh Ngự Lâu nhà thầu thi công: Công ty TNHH Tuấn Tường, thời gian thi công 240 ngày; Đơn vị tư vấn giám sát: Công ty Cổ phần tư vấn thiết kế kiến trúc xây dựng Việt Nam.