Các ứng dụng của trí tuệ nhân tạo (AI) xuất hiện đã mang lại nhiều lợi ích trong cuộc sống, nhưng cũng gây ra không ít tác hại đáng quan ngại khi con người sử dụng với ý đồ xấu để gieo rắc những tiêu cực trong xã hội. Thời gian qua, một số đối tượng xấu sử dụng công nghệ AI để xuyên tạc mối quan hệ quân nhân và tán phát trên không gian mạng. Do vậy, nhận diện và đấu tranh với những hành vi này là việc làm cần thiết để giữ gìn phẩm giá và hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ trong tình hình hiện nay.
Bóc mẽ thủ thuật lợi dụng AI để tung tin, hình ảnh giả mạo
AI ra đời mang lại những lợi ích thiết thực cho con người trong nhiều lĩnh vực, nhất là trong giáo dục, nghệ thuật, giải trí, y tế, nghiên cứu khoa học, giao thông vận tải... Các ứng dụng của AI đã dần thay thế một số hoạt động, kỹ năng của con người và tiệm cận đến đời sống thực tế khiến chúng ta đôi khi khó có thể phân biệt được đâu là sản phẩm của công nghệ AI và đâu là đời sống thực. Nhiều sản phẩm của ứng dụng AI tạo ra hình ảnh, âm thanh, video, bản tin một cách tinh xảo, sát thực tế đến kinh ngạc.
Hiện nay, các ứng dụng AI này được quảng cáo hướng dẫn sử dụng một cách công khai trên các trang mạng xã hội, nhất là các website, Facebook, Zalo, TikTok... Do dễ dàng tiếp cận và sử dụng các ứng dụng công nghệ của AI nên người dùng có thể tự tạo ra cho mình những hình ảnh, video theo ý muốn từ những hình ảnh, video đã chụp, quay từ trước hoặc tạo ra những hình ảnh, video hoàn toàn mới nếu người dùng cung cấp mô tả một cách chi tiết hình ảnh, video hoặc bản tin mà mình muốn tạo ra.
Thời gian qua, một số đối tượng đã lợi dụng hình ảnh quân nhân nhằm mục đích câu view, câu like hoặc xuyên tạc, vu khống, nhất là khi có vụ việc đang trong quá trình điều tra, xử lý. Họ sử dụng các ứng dụng AI để chỉnh sửa, cắt ghép hình ảnh quân nhân với khuôn mặt bầm tím, bị thương,... sau đó tung lên mạng xã hội. Những hình ảnh này thường đi kèm với thông tin sai lệch, vu khống quân nhân bị đồng đội hoặc cấp trên hành hung.
Với các kỹ thuật xử lý đơn giản, không khó để các đối tượng sử dụng công nghệ AI tạo nên các video clip cảnh đánh nhau “như thật” giữa hai quân nhân sau đó tung lên không gian mạng khiến người xem không thể phân biệt được thật-giả. Hoặc thủ thuật tạo dựng hình ảnh, video giả mạo (deepfake) để tạo ra video có hình ảnh và giọng nói của quân nhân với các phát ngôn tiêu cực hoặc thực hiện những hành vi không tốt tạo nên sự quan tâm của dư luận xã hội.
Ngoài ra, các đối tượng có thể sử dụng Chatbot AI để tạo ra các cuộc hội thoại giữa quân nhân với nhau hoặc với người thân nhằm truyền bá tư tưởng lệch lạc, xuyên tạc chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước và kỷ luật Quân đội. Bên cạnh đó, đối tượng xấu có thể sử dụng AI để viết bài, tạo tin tức giả nhằm bôi nhọ nhân phẩm, đạo đức của quân nhân hoặc thổi phồng, bóp méo sự việc liên quan đến mâu thuẫn giữa chiến sĩ cũ với chiến sĩ mới nhằm chia rẽ đoàn kết nội bộ đơn vị.
Nguy hại hơn, lợi dụng việc quân nhân tử vong do bệnh tật gần đây, một số đối tượng đã sử dụng công nghệ AI để tạo ra hình ảnh, video clip, đoạn ghi âm giả mạo, các bản tin... làm “bằng chứng” và vu khống rằng quân nhân bị cấp trên, bị đồng đội hành hung nhằm thu hút sự quan tâm của dư luận xã hội, kích động người dân gây rối.
Những hệ lụy khôn lường
Việc các đối tượng xấu lợi dụng công nghệ AI để xuyên tạc, bôi nhọ mối quan hệ giữa quân nhân với nhau hoặc giữa quân nhân với người dân gây ra những hệ lụy hết sức phức tạp.
Thứ nhất, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý đối với quân nhân đang tại ngũ. Khi thông tin xuyên tạc được lan truyền, có thể khiến các quân nhân hiểu lầm, nghi kỵ lẫn nhau, gây nên tâm lý e dè giữa chiến sĩ cũ với chiến sĩ mới và giữa hạ sĩ quan, chiến sĩ đối với cán bộ chỉ huy đơn vị. Ngoài ra, thông tin xuyên tạc còn gây tâm lý hoang mang, lo sợ đối với thanh niên đến tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự dẫn đến một số trường hợp trốn tránh nghĩa vụ quân sự.
Thứ hai, làm tổn hại danh dự, uy tín cá nhân và tập thể. Những thông tin, hình ảnh, video... mà những kẻ xấu sử dụng công nghệ AI tạo ra có thể nhằm vào cá nhân, tập thể cụ thể, thêu dệt những hành vi vi phạm kỷ luật, đạo đức, lối sống... Từ đó, làm tổn thương sâu sắc đến danh dự, uy tín, gây áp lực tâm lý cho quân nhân và gia đình họ.
Thứ ba, làm suy giảm niềm tin của nhân dân đối với Quân đội. Các thông tin giả mạo, xuyên tạc có thể khiến người dân hiểu sai về Quân đội, về quan hệ đồng chí, đồng đội trong quân ngũ, cho rằng nội bộ đơn vị có mâu thuẫn, mất đoàn kết, “thanh trừng” lẫn nhau, cán bộ suy thoái phẩm chất đạo đức, lối sống, từ đó gây hoang mang dư luận, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ trong lòng nhân dân.
Thứ tư, tạo dư luận xấu trong xã hội về chính sách nghĩa vụ quân sự. Những vụ việc giả mạo, xuyên tạc trên không gian mạng có thể bị “thổi phồng” nhằm kích động, tạo làn sóng dư luận tiêu cực, gây tâm lý hoài nghi của người dân đối với chính sách nghĩa vụ quân sự, nhất là các gia đình có con em trong độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự. Điều đó làm ảnh hưởng không nhỏ đến công tác tuyển quân của các địa phương.
Chủ động kiểm soát, phòng ngừa, đấu tranh
Lợi dụng các ứng dụng của AI để thực hiện các hành vi bôi nhọ, xuyên tạc đời sống quân nhân trong quân ngũ là một trong những thủ đoạn nham hiểm, tinh vi của âm mưu “diễn biến hòa bình” nhằm tiến công trực tiếp làm suy yếu sức mạnh đoàn kết nội bộ của Quân đội và đoàn kết quân dân trong giai đoạn hiện nay.
Để phòng, chống, đấu tranh với âm mưu đó, trước hết cần thường xuyên giáo dục tinh thần giữ gìn đoàn kết, yêu thương, gắn bó với nhau, nhất là giữa chiến sĩ cũ với chiến sĩ mới, giữa cán bộ với chiến sĩ. Bên cạnh đó, tăng cường giáo dục quân nhân về ý thức chấp hành kỷ luật Quân đội và trách nhiệm của từng quân nhân trong việc giữ gìn hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ ở mọi lúc, mọi nơi.
Coi trọng giáo dục pháp luật, kỷ luật Quân đội, các quy định của đơn vị khi tham gia các hoạt động trên không gian mạng, nhất là việc đưa hình ảnh và hoạt động của cá nhân và đơn vị lên không gian mạng, tránh để kẻ xấu lợi dụng. Đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao trách nhiệm của quân nhân khi sử dụng internet, mạng xã hội, không chia sẻ và bình luận đối với các thông tin chưa được kiểm chứng trên mạng xã hội. Nâng cao “sức đề kháng”, hình thành khả năng “miễn nhiễm” của mỗi quân nhân trước các tin giả, thông tin xấu, độc và các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng.
Trong bối cảnh mạng xã hội bùng nổ hiện nay, cần quan tâm bồi dưỡng cho quân nhân kỹ năng nhận diện chính xác những thủ đoạn lợi dụng công nghệ AI tạo ra những thông tin xuyên tạc, gây mất đoàn kết nội bộ của các thế lực thù địch, phản động và phần tử xấu. Chủ động hướng dẫn cho quân nhân về kỹ năng phân biệt thông tin thật-giả thông qua phân tích nội dung, hình thức của bản tin; những kỹ xảo trong các hình ảnh, video, bản tin do công nghệ AI tạo ra. Hướng dẫn quân nhân cách nhận diện các website chính thức, chính thống với các website giả mạo; cách phân biệt tên miền ở trong nước với tên miền ở nước ngoài. Bồi dưỡng cho quân nhân về kỹ năng chọn lọc thông tin lành mạnh, tránh bị tin giả thao túng tâm lý, nhận thức.
Thực hiện phương châm “lấy đẹp để dẹp xấu”, lấy tích cực đẩy lùi tiêu cực, thường xuyên lan tỏa hình ảnh tốt đẹp của Bộ đội Cụ Hồ, về mối quan hệ đồng đội keo sơn gắn bó, tình cảm đồng cam cộng khổ, chia ngọt sẻ bùi... trên không gian mạng để không ngừng củng cố lòng tin của quân nhân tại ngũ và tình cảm của nhân dân đối với Quân đội.
Nhận diện và đấu tranh với âm mưu, thủ thuật lợi dụng công nghệ AI để bôi nhọ, xuyên tạc mối quan hệ quân nhân, xuyên tạc đời sống quân ngũ trên không gian mạng là việc làm thiết thực, giải pháp quan trọng nhằm góp phần giữ vững những giá trị tốt đẹp của Bộ đội Cụ Hồ và môi trường văn hóa lành mạnh trong quân ngũ. Qua đó góp phần bảo vệ sự lãnh đạo trực tiếp, tuyệt đối về mọi mặt của Đảng đối với Quân đội, bảo vệ sức mạnh và truyền thống tốt đẹp của Quân đội nhân dân Việt Nam.